Neanderthalers. Een metafoor om het menselijk gedrag door de eeuwen heen, en in het bijzonder in de 21e eeuw te verklaren.

Neanderthalers. Een metafoor om het menselijk gedrag door de eeuwen heen,
en in het bijzonder in de 21e eeuw te verklaren.

Is het je wel eens opgevallen dat mensen soms zo emotioneel en zelfs agressief reageren, dat je je afvraagt hoe dat in vredesnaam mogelijk is. Waarom slaan weldenkende voetbalsupporters winkelruiten in en gaan de supporters van de tegenpartij te lijf als ‘hun’ club verloren heeft? Het lijkt wel alsof er in het onderbewustzijn van mensen nog een tweede persoon zit die anders reageert dan we met ons gezonde verstand zouden verwachten. Die tweede persoon in ons onderbewustzijn die soms onverwacht de kop opsteekt en zich dan van z’n slechte kant laat zien, noemen we de Neanderthaler. Deze Neanderthaler is een metafoor die we als ‘zondebok’ gebruiken en een aantal eigenschappen toedichten die ons meer inzicht geven in, en in staat stellen beter om te gaan met het menselijk gedrag.

De ‘Neanderthaler’ heeft echter niet alleen negatieve eigenschappen, maar ook positieve eigenschappen zoals het streven naar rang, ambitie, de beste willen zijn, geldingsdrang, willen winnen, ijdelheid en zich willen identificeren met winnaars. Zelfs bij kleine kinderen zie dit primaire gedrag: ‘ik heb gewonnen, ik was als eerste klaar, ik was de beste’ etc. En na afloop van de TT races in Assen hebben alle motorrijders de nijging om zich als een coureur te gedragen. Er zijn echter ook negatieve Neanderthaler-eigenschappen zoals: afgunst, wantrouwen, angst, hebzucht, ‘kuddediergedrag, lafheid en agressie. Omgaan met mensen is voor een groot deel de kunst van het omgaan met Neanderthaler-eigenschappen.

Een voorbeeld van ‘Kuddediergedrag’ zie je als mensen in groepsverband bij elkaar zijn. Neem nou een eenvoudige werkoverleg vergadering. Zonder voorzitter is zo’n vergadering meestal gedoemd te mislukken, tenzij er een natuurlijke leider in de groep aanwezig is. Zelfs een orkest met hoogopgeleide musici kan niet zonder dirigent. Kuddedieren (Neanderthalers) accepteren echter alleen maar een ‘leider’ waar ze respect en ‘ontzag’ voor hebben en zijn op basis daarvan bereid ‘volgzaam’ gedrag te vertonen. Daarom is het noodzakelijk voor het goed verloop van een vergadering dat die geleid wordt door iemand die door de overige deelnemers wordt geaccepteerd en gerespecteerd. Een dirigent die zelf geen instrument bespeeld heeft weinig kans dat hij door de musikanten wordt geaccepteerd en gerespecteerd. Daarom is er behoefte aan sterke leiders waar mensen vertrouwen in hebben en zich veilig bij voelen. Als er vervolgens in het bijzijn van anderen aan de deelnemers van de vergadering gevraagd wordt: Wat mag ik van jou verwachten?, dan zul je zien dat iedereen genijgt is zijn beste beentje voor te zetten om zich aan de leider en aan de groep te bewijzen. Een muzikant in een orkest die gevraagd wordt een solo te spelen, voelt zich vereerd en zal extra z’n best doen. Onder leiding van een sterke leider gaan mensen zichzelf en elkaar overtreffen als je ze de kans geeft ergens in uit te blinken en te soleren. Op zo’n moment ontstaat er een groepsdynamiek met synergieën die het gezonde verstand te boven gaan. De kunst van het omgaan met mensen is vooral de kunst van het omgaan met Neanderthaler-eigenschappen.

In de Eminence trainingen maken we gebruik van de metafoor van de Neanderthaler om het menselijk gedrag te doorgronden. Bovenstaand verhaal is slechts een kleine greep uit de vele mogelijkheden die we daarmee hebben.

Leave A Reply

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *